Ishonch telefoni
+998 71 233 34 24

  • UZRUEN
  • uzbekistan flag uzbekistan emblem

Institut haqida

 

Toshkent davlat sharqshunoslik instituti – O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1991-yil 15-iyuldagi 186-raqamli qarori va O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Hay’atining 1991-yil 26-iyuldagi qaroriga binoan ToshDU qoshidagi sharqshunoslik instituti asosida tashkil topgan.

Toshkent davlat sharqshunoslik institutida 5 ta fakultet va 25 ta kafedra faoliyat olib boradi.

Sharq filologiyasi fakulteti
Arab filologiyasi
Eron-afg‘on filologiyasi
Turkiy tillar
Yapon filologiyasi
Janubiy Osiyo tillari
Mumtoz filologiya
Xorijiy Sharq mamlakatlari adabiyoti
Tarjimashunoslik
Xitoyshunoslik fakulteti
Xitoy tili va adabiyoti
Xitoy siyosati, tarixi va iqtisodiyoti
Pedagogika va psixologiya
Ingliz tili
Koreyashunoslik fakulteti
Koreys filologiyasi
Koreya iqtisodiyoti va siyosati
Koreya tarixi va madaniyati
Tarix va falsafa fakulteti
Xorijiy mamlakatlar tarixi
Markaziy Osiyo xalqlari tarixi va manbashunosligi
Sharq falsafasi va madaniyati
Ijtimoiy fanlar
G‘arbiy Yevropa tillari
Xorijiy mamlakatlar iqtisodiyoti va siyosati fakulteti
Jahon siyosati va xalqaro munosabatlar
Xorijiy mamlakatlar iqtisodiyoti
Xalqaro iqtisodiy munosabatlar
Iqtisodiyot nazariyasi
Matematika va axborot texnologiyalari

 

Institutda ta’lim olib boriladigan bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari:

  1. 5120100 – Filologiya va tillarni o‘qitish (sharq tillari bo‘yicha)
  2. 5120100 – Filologiya va tillarni o‘qitish (mumtoz tillar)
  3. 5120200 – Tarjima nazariyasi va amaliyoti (sharq tillari bo‘yicha)
  4. 5120300 – Tarix (Sharq mamlakatlari va mintaqalari bo‘yicha)
  5. 5120700 – Jahon siyosati (mintaqalar bo‘yicha)
  6. 5120800 – Sharq falsafasi va madaniyati
  7. 5231000 – Xorijiy mamlakatlar iqtisodiyoti va mamlakatshunoslik (mamlakatlar va mintaqalar bo‘yicha)

Magistratura mutaxassisliklari:

  1. 5A120101 – Adabiyotshunoslik (sharq tillari bo‘yicha)
  2. 5A120102 – Lingvistika (sharq tillari bo‘yicha)
  3. 5A120103 – Mumtoz filologiya (turlari bo‘yicha)
  4. 5A120104 – Matnshunoslik va adabiy manbashunoslik
  5. 5A120201 – Qiyosiy tilshunoslik, lingvistik tarjimashunoslik (sharq tillari bo‘yicha)
  6. 5A120302 – Tarix (yo‘nalishlar va mamlakatlar bo‘yicha)
  7. 5A120304 –Tarixshunoslik, manbashunoslik va tarixiy tadqiqot usullari (Markaziy Osiyo mamlakatlari bo‘yicha)
  8. 5A120701 – Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat
  9. 5A120801 – Sharq falsafasi va madaniyati
  10. 5A231001 – Xorijiy mamlakatlar iqtisodiyoti va mamlakatshunoslik (mamlakatlar va mintaqalar bo‘yicha)

TDSHIda jami 2183 nafar talaba, jumladan 1987 nafar bakalavriat bosqichida, 196 nafar magistratura bosqichida tahsil oladi

Institutda hozirgi kunda 9 xorijiy davlatlar (jumladan: Rossiya Federatsiyasi, Qirg‘iziston Respublikasi, Ukraina, Koreya Respublikasi, Yaponiya, Qozog‘iston Respublikasi, Turkmaniston Respublikasi, Afg‘oniston, XXR)dan kelgan 33 nafar talaba, stajer va tadqiqotchi ta’lim olmoqdalar.

O‘RGANILADIGAN XORIJIY TILLAR

Sharq tillari: arab, fors, dariy, pushtu, hindiy, urdu, turk, uyg‘ur, xitoy, yapon, koreys, indonez, malay, vetnam.

G‘arb tillari: ingliz, nemis, fransuz, ispan, rus.

XALQARO ALOQALAR:

Yaponiya:

– Sukuba universiteti;

– Tokio chet tillari universiteti;

– Xosey universiteti;

– JICE tashkiloti;

– JICA tashkiloti;

– Toyo universiteti.

Koreya:

– Xanshin universiteti;

– Xankuk universiteti;

– Kangnam universiteti;

– Kyung Xi universiteti;

– Chungbuk universiteti;

– Pukyong universiteti;

– KOICA tashkiloti;

– Koreya Foundeyshn jamg‘armasi.

Xitoy Xalq Respublikasi:

– Xunan pedagogika universiteti;

– Lanchjou universiteti;

– Shanxay universiteti;

– Xanban ta’lim tashkiloti.

Rossiya Federatsiyasi:

– Rossiya davlat xalqlar do‘stligi universiteti;

– Moskva davlat universiteti Osiyo va Afrika mamlakatlari instituti;

– Rossiya xalqlar do‘stligi universiteti;

– Chelyabinsk davlat universiteti;

Hindiston:

  • G‘olib instituti;
  • Dehli universiteti;
  • Lal Bag‘odur Shastri nomidagi Hind madaniyat markazi;
  • Vivekananda nomidagi ilmiy-tadqiqot markazi.

Eron Islom Respublikasi:

  • Sa’diy jamg‘armasi.

Malayziya:

  • Malayziya pedagogika universiteti.

Indoneziya:

  • Malang davlat islom universiteti.

Vetnam:

  • Xanoy davlat universiteti.

Vengriya:

  • Budapesht universiteti.

Germaniya:

  • GOETHE instituti.

Buyuk Britaniya:

  • BRITISh COUNCIL.

 

DOKTORANTURA

Bugungi kunda TDSHIda 50 nafardan ziyod doktorantlar filologiya, tarix, siyosat, filosofiya va iqtisod sohasidagi quyidagi shifr mutaxassisliklari  bo‘yicha  fan doktori (DSc) va filosofiya doktori (PhD) ilmiy darajasini olish uchun ilmiy-tadqiqot ishlari bilan shug‘ullanmoqdalar:

07.00.03 – Umumiy tarix

07.00.08 – Tarixshunoslik, manbashunoslik va tarixiy tadqiqot usullari

08.00.01 – Iqtisodiyot nazariyasi

08.00.09 – Jahon iqtisodi

09.00.03 – Falsafa tarixi

10.00.05 – Osiyo va Afrika xalqlari tili va adabiyoti

10.00.06 – Qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va  tarjimashunoslik

10.00.10 – Matnshunoslik va adabiy manbashunoslik

23.00.02 – Siyosiy institutlar, jarayonlar va texnologiyalar

23.00.04 – Xalqaro munosabatlar, jahon va mintaqa taraqqiyotining siyosiy muammolari.

TDSHI qoshida fan doktori ilmiy darajasini beruvchi ikkita Ilmiy kengash faoliyat yuritadi:

Toshkent davlat sharqshunoslik institutida ilmiy darajalar beruvchi  DSc.27.06.2017.Fil.21.01 raqamli Ilmiy kengash tashkil etilgan bo‘lib, mazkur kengashga 4 ta ixtisoslik bo‘yicha doktor­lik himoyalarini o‘tkazish huquqi berilgan: 10.00.04 – Yevropa, Amerika va Avstraliya xalqlari tili va adabiyoti;  10.00.05 – Osiyo va Afrika xalqlari tili va adabiyoti;

10.00.06 – Qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik; 10.00.10 – Matnshunoslik va adabiy manbashunoslik (filologiya fanlari bo‘yicha). Mazkur kengash 2013 yil iyul oyidan beri faoliyat yuritib, hozirgi kunga qadar 50 dan ortiq doktorlik dissertatsiyalari himoyalari o‘tkazilgan.

2018 yil yanvar oyidan boshlab faoliyat yurita boshlagan ilmiy darajalar beruvchi DSc.28.12. 2017.S21.02 raqamli Ilmiy kengashda 23.00.04 – Xalqaro munosabatlar, jahon va mintaqa taraq­qiyotining siyosiy muammolari ixtisosligi bo‘yicha PhD va  DSc ilmiy darajalarini olish uchun dissertatsiya himoyalari o‘tkaziladi.

OTM moddiy-texnik bazasi.

TDShIda o‘quv jarayoni Mirobod tumani Shahrisabz ko‘chasi, 25-uyda (Sharq filologiyasi va Xitoyshunoslik fakultetlari) va Shahrisabz ko‘chasi, 16-uyda (Jahon siyosati, tarix va falsafa hamda Xorijiy mamlakatlar iqtisodiyoti va mamlakatshunoslik fakultetlari) joylashgan o‘quv binolarida 2 smenada olib boriladi.

O‘quv-laboratoriya xonalarining umumiy maydoni 12155,0 kv.m.

Bir talabaga to‘g‘ri keladigan foydali maydon 5,6 kv.m.

O‘quv auditoriyalari soni 118 ta.

Lingafon sinflari 3 ta, kompyuter sinflari soni 18 ta, kompyuterlar soni 533 ta, (1 kompyuterga 4 nafar talaba to‘g‘ri keladi), Internetga ulangan kompyuterlar soni 458 ta.

Institutning barcha kafedralari kompyuterlar bilan ta’minlangan. Tezkor boshqaruvni amalga oshirish maqsadida institutning barcha bo‘linmalari Internet tarmog‘iga ulangan, 50 ta auditoriya qayta ta’mirlanib, multimedia majmuasi bilan jihozlangan.

Institut tasarrufida Mirzo Ulug‘bek tumani Ziyolilar ko‘chasi 33-uyda joylashgan 220 ta joyga mo‘ljallangan Talabalar turar joyi mavjud.

TDShI Axborot-resurs markazi (ARM) fondida 13580 nomda 58799 nusxa o‘quv adabiyotlari mavjud bo‘lib, 2017 yilda 340 nomda 1702 nusxadagi yangi kitoblar hisobiga boyitilgan. KOICA granti asosida 2013 yilda ochilgan elektron kutubxonada yangi dastur bo‘yicha axborot resurslar bilan ishlashning zamonaviy imkoniyatlari yaratilgan. O‘quv, o‘quv-uslubiy va ilmiy adabiyotlarning to‘liq matnli elektron versiyalari skanerlash asosida ishlanib, dasturiy ta’minotga kiritish yo‘lga qo‘yilgan. Shuningdek, institut ARMda o‘quv adabiyotlari va noyob kitoblarni maxsus FINE Reader dasturidan foydalangan holda skaner qilib, ularning elektron resurslarini yaratish ishlari amalga oshirilmoqda. Shu kunga qadar mazkur bazaga 10420 ta adabiyotning elektron variantlari kiritilgan.

 

Shuningdek, institutning sharq tillariga ixtisoslashgan kafedralari qoshida faqat xorijiy adabiyotlardan iborat kutubxonalar tashkil etilgan bo‘lib, uning fondidagi adabiyotlar Xitoy, Koreya, Turkiya, Yaponiya, Pokiston, Hindiston, Indoneziya, Vetnam, Eron, Misr kabi davlatlardan olib kelingan. Institut ekspertlar hay’ati tomonidan ma’qullangan sharq mamlakatlari bo‘yicha o‘quv va ilmiy adabiyotlar hamda ularning asosida fanlardan yaratilgan o‘quv-uslubiy majmualar ta’lim jarayoniga tatbiq etilgan.

Institutning Mintaqa til o‘qitish markazi o‘quvchi-yoshlar hamda soha mutaxassislariga sharq va g‘arb  tillarini o‘rgatish, oliy o‘quv yurtiga kiruvchilar uchun tayyorlov kurslarini tashkil etish bilan shug‘ullanadi.

O‘zbekiston va Xitoy Xalq Respublikasi o‘rtasida imzolangan shartnoma asosida institut qoshida tashkil etilgan Konfusiy nomli o‘zbek-xitoy institutining asosiy vazifalari O‘zbekiston aholisiga, jumladan, o‘quvchi va talabalarga xitoy tilini o‘rgatish, xitoy tilidan dars beruvchi professor-o‘qituvchilarning malakasini oshirishga amaliy yordam berish, xitoy tilidan yangi darslik va o‘quv qo‘llanmalar yaratish, Xitoy Xalq Respublikasi bilan yaqindan tanishish maqsadida xitoy tili, adabiyoti, tarixi, madaniyati bo‘yicha seminarlar va konferensiyalar o‘tkazishdan iboratdir.

Institut qoshida bitta akademik litsey faoliyat olib boradi.

 

INSTITUTNING QISQACHA TARIXI

1918 yil noyabr oyida Toshkentda Turkiston Sharqshunoslik instituti tashkil etildi. Bu institut o‘rta Osiyoda yagona ilk sharqshunoslik oliy o‘quv yurti bo‘lib, qo‘shni mamlakatlar uchun ham sharqshunoslik fanining turli sohalari bo‘yicha malakali mutaxassislar yetishtirib bera boshladi.

Mazkur bilim dargohida Turkiston va unga qo‘shni bo‘lgan xorijiy sharq mamlakatlarining tarixi, etnografiyasi, geografiyasi, o‘lkashunosligi, islom tarixi va musulmon qonunshunosligi kabi fanlar, sharq xalqlarining tillari va adabiyotlari o‘rgatilgan. O‘sha yili 1-kursga 234 ta talaba qabul qilingan edi. Institutda sharq tillaridan arab, fors, xitoy, pushtu, urdu, turk va mahalliy tillardan o‘zbek, tojik, qirg‘iz, turkman, tatar hamda siropa tillaridan ingliz, nemis va fransuz tillarini o‘qitish yo‘lga qo‘yildi. Shuningdek, Afg‘oniston, Hindiston, Eron, Sharqiy va Qarbiy Turkiston, Buxoro geografiyasi; o‘zbek, qirg‘iz, fors, tojik, qozoq, afg‘on, qoraqalpoq xalqlari etnografiyasi; O‘rta Osiyo, Eron, Afg‘oniston, Hindiston va qadimgi dunyo tarixi, islom tarixi, shariat qonunlari kabi fanlar o‘qitilgan.

3-kursdan boshlab talabalar ixtisoslikka bo‘linib o‘qitilgan. Ta’lim quyidagi ixtisosliklar bo‘yicha taqsimlangan: turkiy tillar, eron filologiyasi, arabshunoslik va islomshunoslik. Shu bilan birga, mahalliy maktablar uchun ona tili va tarix o‘qituvchilari ham tayyorlangan.
Rasmiy ma’lumotlarga qaraganda, 1922-1923 o‘quv yilida Turkiston Sharqshunoslik institutida 210 nafar talaba o‘qigan. Bundan 16 foizigina mahalliy xalq farzandlari bo‘lgan. Institutda 5 nafar professor, 21 nafar o‘qituvchi va bir necha lektor va praktikantlar ta’lim va tarbiya ishlarini olib borgan.1922-yilga kelib, institut kutubxonasida 5300 jild kitob va 200 dan ortiq qo‘lyozma asarlar mavjud edi. Turkiston Sharqshunoslik instituti 1924-yilda alohida fakultet sifatida O‘rta Osiyo davlat universitetiga qo‘shib yuborildi. Uning birinchi dekani etib A.E.Shmidt tayinlandi.

Fakultet faoliyati uzoq davom etmadi. 1930 yilga kelib bu (fakultet pedagogika fakultetiga aylantirildi va 1931-yilda uning faoliyati batamom tugatildi.
Sharqshunoslik ta’limi uzoq davom etgan bo‘lmasa-da, qisqa davr ichida mazkur ilm dargohidan A.K.Borovkov, V.V.Reshetov, K. Yudaxin, I.A.Kissen. R.L.Nemenova kabi taniqli tilshunos olimlar, P.P.Ivanov, M.R.Ivanova, M.Masson, V.A.Shiglkin, O.A.Suxareva kabi mashhur tarixchi va etnograflar, Muxtor Avezov. Sotim Ulug‘zoda kabi atoqli yozuvchilar hamda D.G.Voronovskiy kabi bir qancha sharqshunos olimlar yetishib chiqsi.

1944-yilda O‘rta Osiyo davlat universiteti (hozirgi O‘zbekistan Milliy universiteti) qoshida qaytadan sharq fakulteta ta’sis etildi. Uning dekani etib tarixchi sharqshunos olim Abdurahmon Hamroev tayinlandi. Fakultetda, o‘quv rejasiga ko‘ra, Yaqin va O‘rta Sharq xalqlari tarixi va iqtisodi, tili va adabiyoti o‘qitila boshlandi.
1947-yili fakultet qoshida aspirantura tashkil qilindi. Ko‘pgina yosh mutaxassislar Moskva va Leningrad kabi markaziy shaharlarla aspiranturada o‘qib, fan nomzodi ilmiy darajasini olib qaytdilar. Ular o‘z yurtlariga jo‘nab ketgan rus sharqshunos olimlarining o‘rnini to‘ldirib, sharqshunoslikning turli sohalari bo‘yicha dars bera boshladilar.
1944-1947-yillarda fakultetda 4 ta kafedra mavjud bo‘lgan. Bular: Eron filologiyasi (1955 yildan eron-afg‘on filologiyasi) kafedrasi; Shimoliy hind (keyinchalik hind va hozirda Janubiy Osiyo tillari) filologiyasi kafedrasi; Sharqiy Turkiston filologiyasi kafedrasi; Yaqin va O‘rta Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasi.
1949-yilda fakultetning dastlabki talabalari o‘qishni bitirib, hayotga yo‘llanma oldilar. Birinchi qaldirg‘ochlar 41 nafardan iborat bo‘lib, bugungi kunda ularning ko‘pchiligi Respublikada elga tanilgan mashhur olimlar qatoridan joy olgan.

Fakultet kun sayin kengayib, takomillashib bordi. Arab, fors, pushtu, hind, urdu, xitoy, uyg‘ur, turk tillari bilan bir qatorda ingliz, rus va o‘zbek tillarini o‘rganishga ham katta ahamiyat berib kelindi. Sharq xalqlarining mumtoz va hozirgi zamon adabiyoti bo‘yicha talabalarga chuqur bilim berish maqsadida 1965-yilda maxsus Sharq mamlakatlari adabiyoti kafedrasi tashkil etildi. Bir oz vaqt o‘tgach, G‘arbiy Yevropa tillari kafedrasi tashkil qilinib, fakultet bo‘yicha yevropa tillarini o‘qitish jarayoni ta’minlandi. Bu orada sharq tillarini o‘qishini takomillashtirib, talabalarning nutq malakalarini o‘stirish maqsadida fakultetga Eron, Afg‘onistan, Hindiston, arab mamlakatlaridan o‘qituvchilar taklif etila boshlandi. Ular 1-2 yil davomida talabalarga dars berib, ularning azaliy malaka hosil qilishlarida katta yordam ko‘rsatdilar. Bu hol talabalarning tilni ham nazariy, ham amaliy jihatdan puxta bilishlariga. imkon tug‘dirdi. Faqat 1960-1970-yillar davomida xorijiy Sharq mamlakatlaridan 10 nafar mutaxassis dars berish uchun taklif etilgan edi. O‘z navbatida, fakultet o‘qituvchi va talabalari ham chet mamlakatlarga borib, u yerdagi institut va universitetlarda o‘qib, o‘z malakalarini oshirib qaytdilar.

1990-yilda sharq fakulteti negizida Toshkent Davlat universiteti qoshida Sharqshunoslnk instituti tashkil qilindi. 1991-yil 15-iyulda esa bu institut O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning farmoni bilan Toshkent davlat sharqshunoslik institutiga aylantirildi.
Respublikamizning bugungi ehtiyojlarini inobatga olgan holda, institutda sharqshunoslik sohasidagi turli ixtisosliklar va yo‘nalishlarning doirasi yanada kengaytirildi. Institut fakultet bo‘lgan davrda mutaxassislar faqat filologiya, tarix na iqtisod ixtisoslari bo‘yicha tayyorlangan bo‘lsa, bugungi kunda bu o‘quv maskanida o‘n ikki mutaxassislik bo‘yicha ta’lim berilmoqda. Ilgari fakultetda 7 ta kafedra faoliyat ko‘rsatgan bo‘lsa, bugungi kunga kelib Sharqshunoslik institutida 28 kafedra faoliyat ko’rsatyapti. Institut tashkil etilgach, arab, fors, dariy, hind, urdu, xitoy, pushtu va uyg‘ur tillari bilan bir qatorda yapon, koreys, turk tillari va adabiyoti ham o‘qitila boshlandi. Hozirgi kunda institutda 20 tadan ortiq til o‘qitilmoqda.

 

17.08.2018, 19:39 8354

    Spelling error report

    The following text will be sent to our editors: