Ishonch telefoni
+998 71 233 34 24

  • UZRUEN
  • uzbekistan flag uzbekistan emblem

Xitoy tli va adabiyoti kafedrasi

shoazim-ibragimov SHOAZIM IBRAGIMOVICH SHAZAMANOV
Ilmiy darajasi va unvoni: Siyosiy fanlari nomzodi, dotsent.
Lavozimi: Kafedra mudiri
Qabul vaqtlari: Har kuni (14:00-16:00)
Tel.: +99890 120 80 64
E-mail: xitoy_tili@mail.ru

 

Kafedra tarixi

Xitoy filologiyasi kafedrasi 1918-yili Turkiston Sharqshunoslik institutining avlodi hisoblanadi. Bu davrda XX – asrning unutilmas siymolari orasida shu dargohga asos solgan ustozlarimiz I.A.Kissen va U.M.Mamatoxunovalar xissalari nafaqat xitoyshunoslik, balki jahon tilshunosligi va adabiyotshunosligi rivojlanishida salmoqli iz qoldirganini alohida tilga olish darkor. Keyinchalik kafedraning yuksalishida katta o‘qituvchilar O.A.Vagin, N.Xoxlov, I.Ro‘zboqiev, M.I.Muldakulova, G.I.Larionov, N.O.Levushkina, M.I.Molojatovalar o‘zlarining munosib hissasini qo‘shdilar. Fakultetning ilk tashkil etilgan damlarida B.A.Pestovskiy tomonidan xitoy tili va adabiyoti fanlaridan ma’ruzalar o‘qilar edi. 1924-yili Turkiston sharqshunoslik instituti ToshDUga (hozirda Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitet) sharqshunoslik fakulteti sifatida qo‘shiladi. Bu davrga kelib xitoy tili o‘qituvchilari safiga ushbu til bo‘yicha 304 betlik “Zamonaviy xitoy tili grammatikasi” kitobini yaratgan yirik tilshunos professor Ye.D.Polivanov qo‘shiladi. 1930-yili sentyabr oyiga kelib Milliy universitetning sharq fakulteti o‘z faoliyatini to‘xtatadi. 1944-yilda esa qayta tiklaydi. 1951-yili bu fakultetda katta o‘qituvchi M.I.Molojatovaning yetakchiligida fakultet kafedralarining biri bo‘lgan uyg‘ur filologiyasi kafedrasining qoshida talabalarga xitoy tilini o‘rgatish yo‘lga qo‘yiladi.

1957-yili uyg‘ur filologiyasi o‘rniga O‘zbekiston maorif tarixida birinchi marotaba xitoy filologiyasi kafedrasi tashkil etildi. O‘sha davrda O‘zbekistonda tashkil etilgan kafedra nafaqat mamalakatimizda, balki, butun O‘rta Osiyoda xitoyshunoslik yo‘nalishi bo‘yicha Sobiq Ittifoqda xitoyshunos mutaxassislarni tayyorlab beruvchi yagona markaz edi. Kafedraning bosib o‘tgan ilmiy yo‘llarini sarhisob qiladigan bo‘lsak, kafedra 1980-yilga kelib, nafaqat Markaziy Osiyo (Qozog‘iston, Qirg‘iziston respublikalari), balki Bolgariya, Mo‘g‘uliston, Polsha hamda Laos kabi mamlakatlarga xitoyshunos olimlarni yetkazib bera boshladi. Demak, bu o‘tgan asrning 70-80 yillariga kelib xitoy filologiyasi kafedrasi xalqaro kafedra sifatida faoliyat olib borganligidan dalolat beradi.

 Kafedra tarixida erishilgan yutuqlarda mohir tarjimon, iste’dodli olim t.f.n.,dots. M.X.Maxmudxo‘jayevning xizmatlari beqiyos. Aynan M.X.Maxmudxo‘jayevning uzoq yillik betinim va samarali faoliyati, rahbarligi davrida Markaziy Osiyo va Sobiq sotsialistik davlatlarga xitoyshunoslik bo‘yicha yetuk mutaxassislar tayyorlab berildi va bugungi o‘zbek xitoyshunoslik maktabining rivojida tarixiy ahamiyat kasb etdi. 1991-yil O‘zbekistonning mustaqillikka erishishi bilan sharqshunos kadrlarga bo‘lgan extiyoj yanada oshdi. Ana shu maqsadda 1992-yilda Toshkent davlat sharqshunoslik instituti tashkil etildi.

1999 – 2000 yillar davomida kafedrani katta o‘qituvchi M.Kaunbayev boshqardi. Uning boshchiligida kafedrani zamonaviy o‘quv qurollar bilan jihozlash masalasi yo‘lga qo‘yildi. 2000 – 2005 yillar mobaynida f.f.n., dots. A.A.Karimovning xitoy filologiyasi kafedrasi mudiri etib tayinlanishi kafedraning ilmiy faoliyati va salohiyatini oshirishda yangi davr boshlandi. Uning rahbarligida f.f.n., katta o‘qituvchi S.A.Nosirova va f.f.n, katta o‘qituvchi S.A.Xashimovalar nomzodlik dissertatsiyalarini birin – ketin himoya qildilar. 2005-2007- yillarda esa kafedra s.f.n., dots.I.N.Bekmuratov tomonidan, 2007-2010-yillarda katta o‘qituvchi L.A.Sultanova, 2010-2011-yillarda f.f.n., katta o‘qituvchi S.A.Nosirova, 2011-2014 yillarda katta o‘qituvchi L.A.Sultanova,

2014-yil 2-sentyabrdan O‘zbekiston Respublikasi Prezdentining PQ-2228-sonli qarori qbul qilindi. Mazkur qarorga binoan Toshkent davlat sharqshunoslik instituti tarkibida Xitoyshunoslik fakulteti ochildi. Xitoty filologiyasi shu fakultet tarkibiga kiritilidi va Xitoy tili va adabiyoti kefedrasi nomi bilan faoliyat ko‘rsata boshladi. 2014-2015 yillarda f.f.n., dots. A.A.Karimov, 2015-2016 yillarda f.f.n dots, S.A.Xashimova, 2016-til yanvar-sentyabr oylari mobaynida O.M.Ochilov, 2016-yildan buyon s.f.n, dots., Sh.I.Shazamanov hozirgi kunga qadar kafedrani boshqarib kelmoqda.

Kafedraning tarixiga nazar tashlaydigan bo‘lsak, o‘tgan yillar davomida kafedrada xitoy tili va adabiyoti, falsafasi, siyosati, iqtisodiyoti va tarixini o‘rganish bilan bog‘liq qator ilmiy tadqiqot ishlari amalga oshirilganligi kuzatiladi. Bular ichida: 2002 y. s.f.n., katta o‘qituvchi Sh.I.Shazamanov “Siyosiy barqarorlik va taraqqiyot (Xitoy misolida)” mavzusida; 2005 y. f.f.n., dots. J.T.Ziyamuxamedov “Pu Sunglingning sehrli novellalari (syujetning kelib chiqishi va rivojlanishi)”; 2006 y. s.f.n., dots. I.N.Bekmuratov “Деятелност Шанхайской организасии сотрудничества и протсесс её институсионализасии”; 2008 y. f.f.n., kat.o‘q. S.A.Nosirova “Hozirgi zamon xitoy tili diplomatik terminlarining leksik – semantik va struktur tahlili”; 2009 y. f.f.n., kat.o‘q. S.A.Xashimova “Hozirgi xitoy tilida reduplikatsiya” mavzularida nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qildilar. Bundan tashqari kafedra davlatimiz uchun yetuk mutaxassis – diplomat kadrlarni tayyorlashda ham o‘z xissasini qo‘shib kelmoqda. Ular: O‘zbekistondagi XXR elchixonasida faoliyat olib borayotgan falsafa fanlari nomzodi B.E. Tursunov, hozirda O‘zbekistondagi Malayziya Respublikasi muxtor elchisi, siyosiy fanlar nomzodi Sabitov Shukur va b. O‘tgan yillar davomida V.V.Kim (1995 yil), N.E.Karimovalar (2008 y.) doktorlik darajasini olish uchun yozilgan dissertatsiyalarini himoya qildilar. 1999-yilda xitoy filologiyasi kafedrasida magistratura yo‘nalishi ochildi va hozirgi kunga qadar 60 dan ortiq magistrantlar magistr darajasini olishga muvofiq bo‘ldi. Ushbu dalillar kafedraning qisqa davr, ya’ni mustaqillik yillarida zafarli yo‘llarni bosib o‘tganligidan dalolat beradi.

Kafedra bakalavriat ta’lim yo‘nalishi

  • 5120100 –filologoya (xitoy tili)

Kafedra magistratura mutaxassisligi

  • 5A 5120102 – lingvistika (xitoy tili)

Kafedrada o‘qitiladigan fanlar

Bakalavriat yo‘nalishi:

  1. Asosiy o‘rganilayotgan til (xitoy tili)ni o‘qitish metodikasi va zamonaviy texnologiyalari
  2. Xitoy tili va o‘zbek (rus) tillari qiyosiy grammatikasi
  3. Asosiy sharq tili (xitoy tili)ning nazariy grammatikasi
  4. O‘rganilayotgan til filologiyasiga kirish
  5. Asosiy sharq tilidan maxsus kurs (xitoy tili iyeroglifikasi)
  6. Qo‘shimcha sharq tili
  7. Asosiy sharq tili leksikologiyasi
  8. Asosiy o‘rganilayotgan tili (xitoy itli)

Magistratura mutaxassisligi:

  1. Xitoy tilida siyosiy matnlar tarjimasi
  2. O‘rganilayotgan mamlakat (Xitoy)da til vaziyati
  3. Mutaxassislikning nazariy masalalari
  4. Asosiy chet tilidagi maxsus adabiyot tahlili
  5. O‘rganilayotgan til (xitoy tili) tarixi
  6. Xitoy tili stilistikasi
  7. Xitoy tili tilshunoslik tarixi

Kafedra professor-o‘qituvchilari:

  1. Karimov Akramdjan Abilevich – filologiya fanlari nomzodi, dotsent
  2. Ziyamuhammedov Jasur Tashpo‘latovich – filologiya fanlari nomzodi, dotsent
  3. Nosirova Saodat Abdullayevna – filologiya fanlari nomzodi, dotsent
  4. Hashimova Saboxat Abdullayevna – filologiya fanlari nomzodi, dotsent
  5. Shazamanov Shoazim Ibragimovich – siyosiy fanlari nomzodi, v.b dotsent
  6. Bekmuratov Ismatulla Nusratullayevich – siyosiy fanlari nomzodi, katta o‘qituvchi
  7. Mirzabadal Kaunbayev T – katta o‘qituvchi
  8. Sultanova Lola Akmalovna – katta o‘qituvchi
  9. Mavlyanova Umida Xojiakbarovna – katta o‘qituvchi
  10. Ochilov Ozodjon Mardiyevich – o‘qituvchi
  11. Nazirova Shukriya Miyatovna – o‘qituvchi
  12. Shamsiyeva Shohista Kudratullayevna – o‘qituvchi
  13. Nazarova Sayyora Anvarovna – o‘qituvchi
  14. Alimova Sevara Farxadovna – o‘qituvchi
  15. Akbarov Baxrom Axmadjonovich – o‘qituvchi
  16. Niyazmuradov Ixtiyor Baxiyorovich – o‘qituvchi
  17. Xodjayeva Shirin Axmadjanovna – o‘qituvchi
  18. Yusupova Hilola Sa’dulla qizi – o‘qituvchi
  19. Karimjon Sobiriy – XXRlik o‘qituvchi
  20. Lyu Bo lin – XXRlik o‘qituvchi
  21. Xu Zi zi – XXRlik o‘qituvchi

Kafedraning hamkor tashkilotlari

  1. Alisher Navoiy nomidagi O‘zbek tili va adabiyoti universiteti qoshidagi Adabiyot muzeyi.
  2. ToshDShI qoshidagi Abu Rayxon Beruniy nomidagi sharq qo‘lyozmalar markazi
  3. ToshDShI qoshidagi “Konfutsiy” nomidagi instituti
  4. ToshDShI qoshidagi Yunusobod tuman 325-sonli akademik litseyi
  5. ToshDShI qoshidagi Olmazor tuman 309-sonli akademik litseyi
  6. Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zMU qoshidagi xorijiy tillar akademik litseyi
  7. Xitoy tiliga ixtisoslashtirilgan 59-sonli umumiy o‘rta ta’lim maktabi

Kafedraning xalqaro hamkorligi

  1. Pekin chet tillar va madaniyat universiteti
  2. Pekin markaziy universiteti
  3. Shanxay universiteti
  4. Sinjon pedagogika universiteti
  5. Lanjou universiteti
  6. Sian universiteti
  7. Shenyan universiteti

Kafedra professor-o‘qituvchilarining nashrlari

  1. Karimov A.A. f.f.n, dots., Monografiya, darslik, lug‘at va o‘quv qo‘llanmalari
  2. 1991, Ташкент, 20 стр. – Брошюра «Счетнiе слова в китайском язiке» издательство ТашГУ. 1991 г.
  3. 1991, Ташкент, 84 стр.– учебник “Основi уйгурского язiка (часть I)”(в соатворстве);изд. “Ўқитувчи”
  4. 1992, Ташкент, 96 стр.– учебник “Основi уйгурского язiка (часть I)”(в соатворстве);изд. “Ўқитувчи”
  5. 1993, Ташкент. 26 стр. – Брошюра “Хитой тилида hисоб сўзлар”; ТошДШИ. Ўқув қўлланма
  6. 2001, Ташкент, 24 стр. – брошюра “Хитой тилининг асосий грамматик бирликлари”; ТошДШИ. Ўқув қўлланма.
  7. 2003, Ташкент, на узб.яз., 120 стр. – Монография “Хитой тилида hисоб сўзлар (лексик-семантик, структур ва функционал таhлил)”; «Фан ва технология» нашриети.
  8. 2004, Тошкент,Хитой тили грамматикаси. I, фонетика ва иероглифик ёзув. Ўқув қўлланма. “Фан ва технология”, 152 бет. (hаммуалифликда).
  9. 2006, Ташкент «Хитой тили (Бошланg‘ич босqичдаги талабалар учун ўқиш китоби)». ТошДШИ
  10. Ташкент. 我最口语«Учимся говорить по китайски» (в соавторстве с Ван Фан) «Оg‘заки хитой тилида гаплашамиз» Оg‘заки хитой тилидан qo‘лланма. Тошкент – “Фан ва технология” – 2011й. 224 б. ISBN 978-9943-10-517-1
  11. Тошкент. 我最短句«Хитой тилида суhбат qурамиз» (Ши Кун билан hаммуаллифликда) Оg‘заки хитой тилидан qo‘лланма. Тошкент “Фан ва технология” 2011й. 320 б. ISBN 978-9943-10-515-7
  12. Тошкент. 我最汉语«Соф хитой тилида сўзлашамиз». (Цзяо Хао билан hаммуаллифликда). Оg‘заки хитой тилидан qo‘лланма. Тошкент – “Фан ва технология”- 2011й. 264 б. ISBN 978-9943-10-516-4
  13. Ташкент. Xitoy tili. Oliy ta’lim muassasalarining asosiy sharq tili (xitoy tili) bo‘icha yuqori kurs talabalari uchun o‘quv qo‘llanma. Toshkent -2014. 273 bet (hammualiflikda)
  14. 2003, Ташкент, 280 стр. – Китайско-Русско-Узбекский словарь дипломатических терминов (в соавторстве); издательство «Осиё». Т.,2003
  15. Ташкент. «Краткий русско – корейско – узбекский бизнес словарь» методическое пособие. (1000 слов). В соавторстве. 36 стр.
  16. 2004 . Харбин (КНР). 汉乌俄外交词典。哈尔滨。黑龙江教育出版社。2004。9. 328 бет. Китайско-Русско-Узбекский словарь дипломатических терминов (в соавторстве); второе издание в КНР в издательстве “Хейлунгцзянское образование”. Харбин 2004 год. ISBN 7-5316-4319-7
  17. Тошкент. Yuzta topishmoq. 白条谜语。Xitoy tilidan xrestomatiya. Toshkent. “Oʻzbekiston”.2016 yil. 272 bet. ISBN 978-9943-28-606

Shu jumladan 65 dan ortiq ilmiy maqolalar, tezislar, ilmiy-uslubiy va o‘quv metodik maqolalar muallifi

  1. Nosirova S.A. f.f.n, dots., monografiya, darslik, lug‘at, o‘quv va uslubiy-qo‘llanmalari
  2. Ўзбекча-хитойча-русча дипломатик терминлар луg‘ати. // ХХР, Хейлонгдзянг нашриёти. 2004 йил. 328 бет.
  3. Хитой тилининг ижтимоий-сиёсий ва дипломатик терминологияси/ Янги аср авлоди нашриёти. – Тошкент, 2011 йил. 150 б. Ўқув қўлланма.
  4. Хитой тили грамматикаси.Тошкент,2011 ва 2012 йиллар.207 бет. (ЁФ-8-08- “Хитой тили грамматикаси асослари” номли илмий-тадqиqот лойиhа доирасида). Ўқув қўлланма. Hаммуаллифликда.
  5. Хитой тили тарихи. Тошкент, 2011 йил. 150 б. Ўқув қўлланма. 92 бет.
  6. Ўзбекча-хитойча сўзлашгич // Алишер Навойи номидаги Ўзбекистон миллий кутубхонаси нашриёти. Тошкент, 2012 йил. 188 б.
  7. Ўзбек hикоялари хитой тилида. Хрестоматия. Тошкент, 2014 йил. 62 бет.
  8. Жаннатмакон хитой тили. Дарслик.ХХР, Пекин, 2014 йил. (ХХР давлат гранти асосида бажарилган.) 80 б. Hаммуаллифликда.
  9. Жаннатмакон хитой тили. Машq дафтари.ХХР, Пекин, 2014 йил. (ХХР давлат гранти асосида бажарилган.) 65 б. Hаммуаллифликда.
  10. Хитой тили. Дарслик. Тошкент, 2015 йил. 350 б.

Shu jumladan 50ga yaqin ilmiy maqolalar, tezislar, ilmiy-uslubiy va o‘quv metodik maqolalar muallifi

  1. Hashimova S.A. f.n, dots., Monografiya, darslik, lug‘at va o‘quv qo‘llanmalari
  2. A concise English-uzbek dictionary Тошкент., O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi “Fan” nashriyoti 2004.303 бет
  3. Ўзбекча-хитойча сўзлашгич., alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston milliy kutubxonasi nashriyoti., 2010 y, , 196 bet
  4. Хитой тили грамматикаси Тошкент, ТошДШИ 2012., 208b
  5. Хитой тилида сўз ясалиши Тошкент, ТДШИ, 203b
  6. Хитой тилида редупликация ТДШИ, 142b
  7. Jannatmakon xitoy tili 1-2-qism., XXR, Pekin 2015., 158b
  8. O‘zbek tili (chet ellik talabalar uchun o‘quv qo‘llanma) XXR, Pekin 2015 250b.
  9. Обиходная речь на иностранном язiке (китайско-узбекско-русский разговорник)., XXR, Pekin, 220b
  10. XITOY TILI (davom ettiruvchi kurslar uchun darslik)TDSHI nashri 2016
  11. Хитой тили (иqтисодиёт йўналиши o‘qувчи-талабаларига мo‘лжалланган)., TDSHI nashri 2016
  12. Hозирги хитой тилида редупликация hодисаси., TDSHI nashri 2016
  13. 中文课本XITOY TILI (Boshlang‘ich kurs uchun)., TDSHI nashri 2016

Shu jumladan 100ga yaqin ilmiy maqolalar, tezislar, ilmiy-uslubiy va o‘quv metodik maqolalar muallifi

  1. Ziyamuhamedov J.T. f.f.n, dots., Monografiya, darslik, lug‘at va o‘quv qo‘llanmalari
  2. O‘рта аср Хитой новеллалари. – Т.: Qudrat print, 2010. 10 б.т.
  3. Х Ляо жай ривоятлари (Хитой адабиётидан хрестоматия).–Т.: ТДШИ 12,75б т. (Hаммуаллиф: М.Х. Махмудхo‘жаев)
  4. итой тили. – Т.: (Hаммуаллифлар: Л.А. Султанова, .А. Туратова) Qudrat print, 2009. 30 б.т.
  5. Шарқ адабиёти жанрлари (Хитой Халқмасаллари) –Т.:ТДШИ, 2005. 4,0 б.т. (Hаммуаллифлар: М.Х. Махмудхo‘жаев, Д. Qодирова)
  6. Тан даври новеллалари (Хитой адабиётидан хрестоматия). –Т.: Фан ва технологиялар маркази. 2006. (6,75 б.т.)
  7. LIAO ZHAI (PU SUNG LING) NOVELLALARI. (Хитой адабиёти бўйича хрестоматия) Т.: Мухаррир, 2012. (Hаммуаллиф: З. Шамшиева) 106 бет.(6,75 б.т)
  8. Хитой тилини ўқитиш методикаси ва замонавий технологиялар. Т: ТДШИ 2013 (Ўқув қўлланма) 300-бет. (18,75 б.т.)
  9. . O‘zbek xalq ertaklari.乌兹别克族民间故事.( To‘plovchi va nashrga tayyorlovchi.) Т: ТДШИ 2013 (tarjima to‘plami-xristomatiya)80-бет. (5,0 б.т.)

Shu jumladan 50 ga yaqin maqolalar muallifi

  1. Shazamanov Sh. I. s.f.n, v.b dots., Monografiya, darslik, lug‘at va o‘quv qo‘llanmalari
  2. Ислоhотлар даврида Хитой ХалқРеспубликаси., ТошДШИ. 2014 . 166,б
  3. Поли тика Китайской Народной Республике в сфере образования, ТошДШИ 2012. 108,с
  4. Хитой тили мутахассисликка кириш., Босма: ТошДШИ 2013 ., 110,б
  5. Хитойда тил вазияти ва сиёсати (социолингвистик таhлил)., Босма: ТошДШИ 2010. 140,б
  6. Хитой матбуот тарихи ва тили., Босма: ТошДШИ 2012. 116,б
  7. Мутахассисликнинг назарий маслалари., Босма: ТошДШИ 2009. 216,б
  8. “Хитой фалсафаси I бўлим” qадимги давр – фалсафа тарихи., Босма: Тош. JAHON PRINT 2013. 307-440 бетлар
  9. “XIX –аср охири – XX асрнинг биринчи ярмида Хитой фалсафаси” Янги ва янги давр Шарқ фалсафаси. Босма: Тош. JAHON PRINT 2013. 189-238 бетлар
  10. Хитой тили стилистикаси., Босма: ТошДШИ. 2011. 19б.
  11. Хитойда тил вазияти Босма ТошДШИ.2011. 19б.
  12. Хитойда матбуот тили Босма ТошДШИ.2011. 20б.
  13. Хитой тилида сиёсий матнларни таржимаси., Босма: ТошДШИ. 2011. б.
  14. Асосий o‘рганилаётган тилидаги махсус адабиёт бўйича практикум., Босма: ТошДШИ. 2011 10 б.
  15. Асосий чет тилидаги таржима мулоqоти амалиёти., Босма: ТошДШИ 2011, 10 б.

Shu jumladan 50 ga yaqin maqolalar muallifi

  1. Mavlyanova U. X. katta o‘qituvchi
  2. Хитой филологиясига кириш. O‘quv qo‘llanma., Toshkent 2013.
  3. Xitoy tili darsligi. O‘quv qo‘llanma., Toshkent 2014.

Shu jumladan 40 ga yaqin maqolalar muallifi

Kafedraning ilmiy yo‘nalishi

  1. “Xitoyshunoslikning dolzarb muammolari”
  2. “Xitoy tilshunosligi”
  3. “Tarjima masalalari”
  4. “Hozirgi zamon Xorijiy sharq adabiyotining dolzarb muammolari”
  5. “Markaziy Osiyo va Xorijiy sharq mamlakatlari adabiy aloqalari”
  6. “Xorijiy sharq xalqlari adabiyoti poetikasi masalalari”

Kafedraning ilmiy loyihalari

  1. OF-136 “Sharq xalqlari adabiyoti va tarixi va janrlar tipologiyasi”

Fotolavhalar

xitoyyy

 

24.11.2016, 15:28 1110